Y Học Cổ Truyền

Ứng dụng học thuyết âm dương vào y học

Advertisements

Cấu tạo tổ chức của cơ thể

Âm: lý, dưới, ngũ tạng,  mặt trong tứ chi, bụng, cân cốt, kinh âm ở tay và chân.
Dương: khí, lưng, mặt ngoài tứ chi, bì mao, biểu, trên, lục phủ, kinh dương ở chân và tay.
Trong lại có thể phân chia nhỏ nữa, ví dụ như can tỳ thận ở dưới thuộc âm, ngũ tạng, tâm phế ở trên thuộc dương, mỗi tạng lại có thể phân nhỏ nữa: tâm gồm có tâm  dương, tâm âm…

Thay đổi bệnh lý

Nhân tố gây bệnh

Được chia làm 2 loại chính là âm tà và dương tà.

Quy luật diễn biến bệnh

Trạng thái sinh lý là kết quả của âm dương duy trì được sự cân bằng. Nếu quá trình cân bằng đó bị phá vỡ sẽ tạo nên trạng thái thiên thịnh, thiên suy gây ra bệnh tật.
– Trạng thái thiên thịnh tức là dương thịnh hoặc âm thịnh. Dương thịnh gây ra hiện tượng sốt cao, khát, ra mồ hôi, chất lưỡi hồng, rêu lưỡi vàng. Âm thịnh gây ra chân tay lạnh, rêu lưỡi trắng, chất lưỡi hơi nhạt. Cả hai điều do tà khí thịnh gây nên, đa phần là thực chứng.
– Trạng thái âm dương thiên suy.
Dương khí của cơ thể yếu, chứng hư hàn: săt mặt trắng, chân tay lạnh, sợ lạnh, mạnh vi.
Âm dịch của cơ thể không đủ, chứng hư nhiệt: sốt từng cơn, lòng bàn tay nóng, mạch vi sác.
– Âm dương cùng tổn thương do quy luật âm dương hổ căn. Khi một trong 2 mặt âm hoặc dương bị hư thì cũng ảnh hưởng đến mặt còn lại. Nếu âm hư đến một mức độ nào đó không thể hóa sinh dương khí dẫn đến dương hư, và tương tự dương hư đến mức độ không thể hóa sinh âm khí sẽ dẫn đến âm hư.cuối cùng gây ra bệnh âm dương lưỡng hư.
– Âm dương ly tán là khi một mặt thương tổn đến cực điểm mà tiêu mất thì mặt kia cũng tiêu vong.

Chuẩn đoán bệnh

– Chứng thuộc âm: thanh âm thấp bé, hơi thở yếu, sắc tối, sợ lạnh, mạnh trầm trì, tiện lỏng.
– Chứng thuộc dương: thanh âm rõ, sắc sáng, miệng khát, tiện bí, mạch phù sác.
Dương chứng: nhiệt – biểu – thực. Âm chứng: hàn – lý – hư.

Về đề trị

Nguyên tắc điều trị

Điều trị âm dương thiên thịnh
– Dương thịnh thì âm bệnh: thuộc thực nhiệt chứng, hao tổn âm dịch, dùng thuốc hàn dương để áp chế dương thịnh.
– Âm thịnh thì dương bệnh: thuộc thực hàn chứng, tổn thương dương khí, dùng thuốc ôn nhiệt để chế âm thịnh.
– Âm hư không chế được dương gây ra chứng hư nhiệt, không nên dùng thuốc hàn dương để trị  hư nhiệt mà nên dùng pháp tư âm tráng thuỷ để áp chế dương cang hoả thịnh.
– Dương hư không thể chế âm gây nên chứng hư hàn, không nên dùng thuốc cay nóng phát tán để trị âm hàn mà dùng pháp trợ dương ích hoả để trừ âm hàn.
Tóm lại phương pháp điều  trị chính là hư bổ thực tả.

Xem thêm học thuyết ngũ hành.

Chế độ ăn uống tốt.

Advertisements